Etiketler

, , ,

1902’de İstanbul’da doğdu, 1941’de (39 yaşında)  İstanbul’da öldü. Ülkemizin ilk Müslüman kadın oyuncusu olan Afife Jale çok acılar çekerek ve gerçek anlamda hayatını tüketme pahasına icra ettiği sanatı sayesinde pek çok başarılı kadın tiyatro sanatçısının yolunu açtı.

17 yaşında oynadığı ilk oyunda ‘Jale’ takma adını kullandı ve adı öyle kaldı. Afife’nin ailesi de o yıllarda yaşamış her Türk aile gibi kızının çizdiği bu yola karşı olduğu için Afife Jale evinden ayrıldı. Ancak ailesi ‘hafiflik’ olarak nitelendirdikleri bu mesleği ve Afife’nin yaşantısını yadırgasa da ilgilerini kesmediler.

Yapmasına izin verilen tek şey kadın seyirciye oynanacak oyunlardaki ufak-tefek roller olmasına rağmen mülazım artist (stajer oyuncu) olan Afife 1920’de bir oyuncunun yurt dışında olması nedeniyle O’nun rolünü üstlendi ve 18 yaşında sahneye çıktı. Sahne hayatının ilk zamanlarında oynadıkları oyunları polis basınca Ermeni oyuncular O’nun kaçmasına yardımcı oldu. Fakat sonrasında Müslüman Türk kadınların sahneye çıkması tamamen yasaklanınca baskılar arttı. Afife’yi ‘dinini, milliyetini, namusunu inkar etmekle’ suçlayan polis tarafından atılan tokadı ise ömrü boyunca sindiremedi genç kadın.

İstemeden de olsa Afife işten çıkarıldı ve ciddi maddi sıkıntılar baş gösterdi. Genç yaşında baş etmek zorunda kaldığı bunca sıkıntı Afife’de şiddetli baş ağrılarına sebep oluyordu ve bu dönem uygulanan morfin tedavisi sonun başlangıcı oldu.

Cumhuriyet’le birlikte Müslüman Türk kadınları filmlerde bile oynamaya başladı. Türk kadın oyuncuların yer aldığı ilk film Halide Edib’in yazdığı eserden uyarlanan ve Muhsin Ertuğrul’un yönettiği ‘Ateşten Gömlek’ (1923) filmidir. Bu filmdeki kadın oyuncular Bedia Muvahhit ve Neyyire Neyir’dir.

1923 yılında Ulu Önderimizin emriyle Müslümanlar da sahneye çıkabilme hakkını elde edince Afife Jale de sahnede yerini aldı, hatta turneye çıktı. Ancak artık bir bağımlıydı ve sağlığı bir çok şeye izin vermiyordu. Çok sevdiği sanatını bırakmak zorunda kaldı.

Hafız Burhan’ı dinlemeye gittiği bir gün yaşıtı Selahattin Pınar’ı tanıdı. Hafız Burhan’a sahnede eşlik etmekte olan Bestekar ve Tamburi Pınar Afife’yi çok sevdi ve 1928’de tanışan çift 1929’da evlendi, fakat bağımlılığından kurtulamayan Afife’nin yaşadığı ve yaşattığı zorluklarla tökezleyen evlilik altı yıl dayanabildi. Büyük bir aşk yaşadığı ve birlikte çok mutlu günler geçirdiği adamın hayatının da tehlikede olduğunu fark edip ‘terk et beni’ diye yalvarmaya başlayan kadın sonunda yalnız kaldı. Kendisini koruyup kollamak için ne mümkünse yapan Pınar’dan sonra Bakırköy Hastanesinde, parklarda, akraba yanında yatıp kalkan Afife en son yerleştiği Balıklı Rum Hastanesinde öldü.

Evliliğini bitirmiş ve üstüne iki kere daha evlenmiş olan Selahattin Pınar ise Afife’yle yaşadığı mutluluğu bir daha hiç bulamadı ve melankolik bakışlarının eşlik ettiği yalnızlığıyla bilindi. Zamanında kızdığı babasına “Bir gün siz benim adımla anılacaksınız” diyerek resti çekebilecek kadar gururlu olan bu koca yürek koruyup kollamayı borç bildiği ancak bir süre sonra mecburen yollarını ayırdığı sevdasının yok oluşundan ondokuz yıl sonra dünyaya gözlerini kapattı.

Selahattin Pınar’ın başta “Nereden Sevdim O Zalim Kadını” olmak üzere bir çok eseri Afife Jale için bestelenmiştir.

[Besteci Pınar, ileri yaşlarında Yahya Kemal Beyatlı ile dost olmuş, Müzeyyen Senar ile sahne almış ve birçok paylaşımda bulunmuştur. Selahattin Pınar ve Sadi Işılay üstatlar birlikte sanatlarını icra ettikleri sahnelerde yıllarca Müzeyyen Senar’a refakat etmişlerdir. Dönemin çoğu bestecisi gibi Selahattin Pınar da yeni bestelediği eserleri ilk olarak Senar’a söylettiği için 1934 yılında babası için yaptığı “Gecenin matemini aşkıma örtüp sarayım” adlı şarkıyı geçmek üzere evine davet ettiği Müzeyyen Senar’a kapıyı açıp hal-hatır sormadan arkasını dönüp giden Afife Jale’dir.]

[Afife Jale ve Virginia Woolf aynı yıl ölmüştür.]

*****************************************************************

İstanbul Kadın Müzesi
Wikipedia
Evrensel

Selahattin Pınar: Adana Musiki Derneği
Selahattin Pınar, Todori Meyhanesi

Reklamlar